Brood gebruik en tradities

Brood
Brood is in velerlei vormen overal ter wereldverbonden met tal van gebeurtenissen en gebruiken.  Het wordt gezegend, gekust, kruislings ingekerfd, verrijkt met zwarte rozijnen of zwarte maanzaadjes.
Waarom is juist brood zo belangrijk, en een steeds terugkerend voedingsmiddel.

Symboliek
Het graan waarmee je brood bakt, heeft zelf de levenscyclus meegemaakt: zaaien, groeien, rijpen en in de herfst afsterven. Een deel van het graan gebruiken we om brood te bakken, een ander deel om in het nieuwe jaar nieuw graan te zaaien. 

Vergelijkbaar met de verschillende stadia van leven en dood. 
Symboliek vinden we in de vorm van de broden. Mexicaans dodenbrood werd traditioneel versierd met een schedel, een scheenbeen en tranen gemaakt in deeg.

Kruidkoek


Brood is overal ter wereld verbonden met talrijke gebruiken en tradities.

Kringels

Doodsbeen broodjes

Krakelingen en pretsels werden gebakken in olie of reuzel en hebben de vorm van een acht en zijn symbool voor het oneindige maar ook de broosheid van het leven .

Krakeling

Krakelingen en pretsels werden gebakken in olie of reuzel en hebben de vorm van een acht en zijn symbool voor het oneindige maar ook de broosheid van het leven  

Krakeling
Ook kleur en smaak symboliseren  het donkere verdriet van de rouw. Leedbollen of Kruskeboltjes werden gevuld met zwarte krenten en gekerfd met een kruis. In Noord-Nederland at men tulband of poffert met maanzaad, soms ook heulzaad. Een duivekater (deuvekater) wordt in veel landen ‘dodenbrood’ wordt genoemd. Het is al te zien op schilderijen van Jan Steen en Gerrit Bercheyde in de 17e eeuw.
In het getijdenboek van Katharina van Kleef (ca. 1450) kwam al een dergelijke koek voor. Een van de oudst gebakken kruidenkoeken die we kennen lijkt op de huidige ontbijtkoek. Maar ook pompernikkel, een zwaar soort roggebrood.  Flink gekruide taai-taai koeken en de vele soorten vlechtbroden vinden we terug op de rouwtafel.

Rouw servies met maanzaad poffert


Samen eten of als offer

Het samen eten bij een laatste afscheid is in veel culturen gebruikelijk. Net als brood neemt geconserveerd en gefermenteerd voedsel en dranken als bier en wijn geeft ons een warm gevoel van samenhorigheid en neemt de spanningen weg.

Ook tijdens de wake  en na afloop van de rouwplechtigheid wordt  in veel culturen samen gegeten, waarbij het ook vaak een gebruik bestond  om brood uit te delen aan de armen.
Op allerzielendag (2 november) kwamen en komen families samen om het graf schoon te maken en met bloemen of offergaven te herdenken. De familie kwam van heinde en ver. Het samen eten en drinken had zelfs iets feestelijks en bracht de herinneringen aan de overledene ter sprake en schept een familieband of verbondenheid. 

Doodsbeenkoekjes

Voorbeeld graf-offer brood
Meer weten over rouw, voedsel en rouwtradities?

In 2022 verschijnt het boek van Carolina Verhoeven: Bakje Troost, culinaire rouw gebruiken aan tafel.

Voor meer informatie:
www.culinairerfgoedcentrum.com

Voor reactie mail naar bakjetroost@culinairerfgoedcentrum.com