Tracking-ID UA-73647513-1
U gebruikt een verouderde browser. Wij raden u aan een upgrade van uw browser uit te voeren naar de meest recente versie.

                   Culinair Erfgoed Centrum 

Vraagbaak voor bijna alles op culinair gebied

Eten en drinken: catering en proeverijen

Exposities of evenementen op locatie 

                                                                            Lezingen en presentaties

                                                                                 Wat at je op een VOC Schip

                                                                    Gevelstenen -spreekwoorden en gezegden

Logo Culinair Erfgoed Centrum           

www.academiecilinairehistorie.nl      

 WECKEN

                      

Als u op de afbeelding klikt ziet u een passende tekst

 

U bent van harte welkom

Lezing:  Thee visite, een koekje bij de thee

Het drinken van thee ligt diep verankerd in de Nederlandse cultuur en historie.

Al eeuwen geleden brachten Nederlandse handelslieden koffie en thee mee uit exotische oorden.

 

Waar :  Het kan op een eigen locatie of locatie op verzoek

 

Na de lezing kunt u uw eigen thee blend samenstellen.

De lezing en kleine workshop worden georganiseerd door Carolina Verhoeven van het Culinair Erfgoed Centrum.

Thee is zo gewoon, als we aan ons thee uurtje denken,  denken we vaak terug aan moeder die thuis wacht met een pot thee, warm gehouden in een bonte theemuts.

Thee drink je samen. Of je neemt een kopje thee om iets te overpeinzen…genieten van een moment.

Nederlanders drinken thee door ongemerkt een zakje in een glas heet water te laten zakken en dat er na korte tijd weer uit te halen. In landen rondom Nederland is het drinken van thee een traditioneel ritueel.  Er zijn boeken zijn volgeschreven over hoe een perfecte kopje thee te maken. Theedrinken is het symbool van huiselijkheid. Als een gesprek ergens stokt, roept er altijd wel iemand in het huisgezin, iemand nog een kopje thee?

Waarom drinken we thee in een glas en welke tradities schuilen er achter thee.

Bent u nieuwsgierig? kom een kopje thee drinken…

Kosten €  4,50 pp

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 Culinair Erfgoed : Op naar een Internationale Licentie   

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Het Culinair Erfgoed Centrum heeft zich ten doel gesteld om de Nederlands folklore op tafel, het onvergetelijk vaak ambachtelijk keukengerei in beeld te brengen.

 

Om dit doel te bereiken willen Imke Gerritsen en  Carolina Verhoeven  de samenwerking bevorderen tussen de diverse instellingen in de Nederlandse en Internationale keuken. Ter bevordering van de levendigheid en activiteiten, worden de deuren opengezet om o.a. tentoonstellingen, optredens, ontmoetingen en opendagen te organiseren. Het aansporen van activiteiten in Nederland tot  deelname aan activiteiten is één van de belangrijkste taken van Stichting Culinair Erfgoed Centrum.

 



Lang is er is er onvoldoende aandacht besteed aan het Immaterieel erfgoed in de plattelands keuken. Jaren lang behoorde de alledaagse gebruiken in deze keuken zeker niet tot de culinaire hoogstandjes. Als er nu niets vastgelegd wordt weet de volgende generatie geen oorspronkelijke namen meer bij het onvergetelijk vaak handgemaakt keukengerei.

Vooral de verborgen verhalen achter keukengerei hebben mijn speciale aandacht, de vele onherkenbare handgemaakte keukenmaterialen te rubriceren en in beeld te brengen …. Dit om als erfgoed voor de volgende generatie mee te geven.

 

 

 

 

 

Snijbonen molen

 

Mooie exemplaren staan in diverse Musea’s en zijn gerubriceerd. Maar het keukengerei zonder naam welke handgemaakt zijn van materiaal uit eigen omgeving zijn unieka’s.

Zoals een roerstok, gemaakt van een ingekort top van een dennenboom. Gebruikt 1 keer per jaar tijdens de schacht in november. Dennenboomhout heeft de eigenschap zodra de tak droog is … hart te worden, Er dringen geen sappen meer in. Overal ter wereld waar dennen groeien worden deze toppen al roerstok gebruikt. Nimmer zijn ze beschreven als keukengerei.

We eten weer buiten de deur…nu noemt men het Outdoor Cooking, mannen staan nu achter de barbecue, ze beheersen het vuur en rakelen het hoog op. We zitten weer op het gras in het park en eten van een kleed waar op heerlijke zelfbereide kleine hapjes uitgestald staan.

De huidige keukens zijn veranderd, vol met de nieuwste technische snufjes, de keukens van nu zijn vooral praktisch, en ontnemen de vrouwen het zware werk.

Ook het fornuis mag weer staan op een centrale plaats midden in de keuken. Zodat familie leden een handje kunnen helpen, waar nodig.

Het brengt je terug naar de aloude maar in sommige landen nog de gebruikelijke stook en kook-plaats.

Eetmomenten zijn er vaker, en de mogelijkheden om eten te vinden zijn er nu overal, de indeling van ons dag-patroon is daardoor dan ook sterk veranderd. We hoeven nu niet meer te zoeken naar wat we op ons bord krijgen. Een rijk assortiment aan voeding ligt er in de supermarkten en zijn direct binnen ons bereik met een groot scala aan keuze. We kunnen ons menu nu op kleur en eigen smaak samenstellen, aangepast aan het eetmoment van de dag.Tijdens literatuur onderzoek bleek al snel dat Jozien van Jopse als wetenschapper, een waardevolle studie maakte in regionale en sociale dagelijkse maaltijden in Nederland (Jozien Jobse van Putten, 1995)[1]

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Kennisoverdracht, keukencultuur en volksgebruiken.

Een aardappel rasp gemaakt van een oud plat geslagen conservenblik, gehuld in een kastje van planken. Of de nootmuskaat-rasp ook gemaakt van een half liters conservenblik. ( foto). Zo zijn er tal van voorwerpen die in de vergetelheid raken. De maker geeft er een naam aan.

Hoog tijd dat dit keukengerei in beeld wordt gebracht. Al deze materialen komen in het nieuwe boek :  Van oude garde tot nieuw geweckt, mijn moeder weckte ook.

 

 

 

 

Van oude garde tot nieuw geweckt, achter glas en grendel

De mens heeft al zijn hele bestaan verzameld……van af zijn vroegste bestaan.

Om zijn voedsel te verduurzamen en om zo de barre winters door te komen. Was het eerst het drogen in de wind, met de zon als warmte bron. Eeuwen later werd  ook het  roken boven het vuur en nog vele eeuwen later het roken in de  schoorsteen boven de haard.

De mens ontdekte dat door het afschrapen van zoutkristallen op de rotsen dit zout prima gebruikt kon worden om zijn voedsel op smaak te brengen te conserveren . Er werd bewaard onder het zand en afgedekt met beukenblad zodat de muizen niet de voorraad oppeuzelden. Voedsel om te bewaren werd gewikkeld in groot blad zoals het blad van groothoefblad, immers dit blad was bijna overal te vinden en was een sterk en kosteloos materiaal. Groothoefblad ontdekte de mens had ook nog de goede eigenschap dat het conserverend werkt. Het verduurzamen van voedsel was een van de belangrijkste taken om te overleven.

In het voorjaar….. snakte men naar de eerste verse producten.

Men trok er massaal op uit om in het veld de eieren te rapen. Zo werden er in de jaren 30, wel 35 soorten eieren gegeten.

Even een greep uit het ei assortiment, kraanvogel ei, kippenei, kievietsei, lijsters, buizerd-ei, mussen-ei, eendenei, duivenei, kwartelei, ganzenei, struisvogelei en spreeuwen-ei. Op schilderijen van oude meesters zie je aan de huizen spreeuwenpotten hangen. Dit waren potten van aardewerk met een vliegopening aan de voorkant tevens een opening aan de achterkant zodat men vanuit het huis de spreeuwenpotten kon leeghalen en de spreeuw die behoefte had om 3 eieren uit te broeden er telkens nieuwe eieren bijlegde. De mens was een met de natuur en kende het nestgedrag van de vogels.( foto spreeuwenpot )

Rond het jaar 1600 werden eieren ingelegd in kalk of kalkwater, ook door zout met water op te lossen kon men de eieren duurzaam maken en deze weer gebruiken in periodes dat de kippen broeds waren. Bakkers hadden veel eieren nodig om beschuit en taarten te bakken. ( foto kalk water ) de beste tijd om eieren in te maken is juni –juli verteld de Volmaakte Hollandsche Keukenmeid.

.

 

 

 

Varkensblaas over voorraad potten gespannen

In de vijfde en zesde eeuw voor christus kende men al tam gevogelte, tamme ganzen werden al in grote kuddes gehouden. In een verslag van de Egyptische veldheer Thoetmosis lll stond, een van zijn vreemdste buit vermeld: Vogels die dagelijks baren. Dit waren voorlopers van onze kip, die ons dagelijks verse eitjes geeft.

In oude kookschriften 1800 [2] en boeken zijn vele pagina, s gewijd aan het konfijten en inleggen, drogen en bewaren. Vooral in kastelen was het konfijten een zeer geliefde bijna feestelijke aangelegenheid. Men ontdekte dat bij het afdekken van de potten confituur dat papier…. gedrenkt in brandewijn… met daaroverheen een sterker papier afgedekt met een touwtje rond de pot gedraaid, luchtdicht gemaakt kon worden.

Zo rond 1900 werd er van de huisvrouw verwacht dat ze proper, bekwaam, verstandig, nuttig, nederig, arbeidszaam, trouw, bescheiden, nederig maar vooral zuinig en vooral zorgvuldig haar huishouden draaiende wist te houden. 

Dit gebeurde met veel inzicht in het gewone dagelijkse leven, kennis, overgedragen van moeder op dochter. Er werd rekening gehouden met het ritme van het seizoen, het jaargetijde.

Het ritme van het seizoen bepaalde wat er gegeten kon worden en wat er bewaard moest worden als basis voor de winter voorraadkast.

Het karnen van boter was een van de belangrijke taken van een vrouw, het karnen van een goede boter, daar kon je als vrouw een status en je geld mee verdienen. Goede boter werd verkocht zodat er geld kwam om grondstoffen te kopen waar men zelf niet over beschikte zoals suiker en zout.

Het vrouwenwerk in het huishouden was zwaar en naast haar gezin, behoorde ook het beheren van de provisieruimten tot een van haar taken. Ingelegde groenten, fruit en confituren voor de wintermaanden werden daar bewaard. Een goed gevulde kelder of provisiekast bepaalde of je wel of niet de winter goed kon doorkomen, om zo te wachten op de eerste verse meiboter in het voorjaar en de eerste opbrengst van het land. Was de vroeger bittere noodzaak, dan is het nu uitsluitend om de smaak, de smaak van eigen gemaakt is fantastisch. Dan is er de ook de emotie. Vaak heb je de groenten, het fruit zelf opgekweekt, je hebt alles zelf in je handen gehad.

De natuur als Keukengerei, boter conservering.

Aan het einde van de Middeleeuwen werd de veehouderij een belangrijke bron van inkomsten, en hielden de veehouders gemiddeld vier tot zes koeien. De meesten boeren konden daar niet van leven en hadden en tweede beroep. Als dagloner, visser of turfsteker·· Het verwerken van de verse melk tot boter en kaas leverde in eerste plaats voor eigen consumptie en voorraad. Daarnaast bleven er nog vele kilo’s over om te verkopen en zo neven inkomsten.

De eerste verse grasboter werd in mei gekarnd en direct verpakt in het blad van groothoefblad. De verpakte meiboter werd op markten te koop aangeboden. Klanten op de markten waar de boter verkocht werd, vroegen om het terug slaan van het verse groothoefblad en zagen een licht geelgroen gekleurde meiboter.

Wecken een begrip…mijn moeder weckte ook.

Omdat ruim 2 eeuwen geleden het reizen veel tijd in beslag nam, bleven de gasten langer dan een paar uur, soms verbleef men dagen op het gastadres. Dan behoorde je het beste uit je voorraad kast of kelder te halen. Bij een goede voorraad hoorde ook vaten met bier en wijn, fruit,bloem, suiker, confituren, rekken met platte kolen, appels, eieren en ijs (Esveldt, 1761)

 

De volmaakte Hollandse Keukenmeid 1761 A.W.Sythoff-Leiden MCMLXV

 Ook het wecken, inmaken en bewaren van landbouw, vlees –vis en zuivelproducten.

 het inmaken en bewaren op te waarderen. Het wecken en conserveren  heeft nieuwe impulsen nodig , getuige de terugloop van kennis van juiste conservering technieken die verloren gaan vanwege het ontbreken van kennis overdracht. Het is hoog tijd om daar verandering in te brengen, het is vijf voor twaalf. De Volkskeuken wil hieraan werken. Wecken inmaken en bewaren als wereld erfgoed.

 

 

* 2018-2019

Culinaire tradities rondom rouw door de eeuwen heen.

 

* 8/9/10 september Beleef landlevendagen

 

 

* 9 september Monumentendagen Assen

Drentsmuseumplein. Internationale thee cultuur

 

21 mei

De dag van het Kasteel 

Havezate Mensinge Roden

 

27 mei  12-00 13-00 uur

Jeugd Uninversuiteit Grongen

Eten op een VOC schip

27 mei Culifair Warffum 15.00 uur

 

  

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Zaterdag ochtend om 11.30  uur

zal Wethouder Alex Wekema 

Gemeente Noordenveld.

De opening verrichten op het plein voor de Cathariankerk, Roden .

Iedereen mag meelopen.

 

 

U bent van harte welkom op onze keukenmeiden parade op 8 september

Keukenmeiden parade – Landgoed Havezate Mensinge, Roden 

Voor Open Monumentendagen 2018 op zaterdag 8 is landelijk thema gekozen: ‘In Europa’. Met dit thema sluit de Open Monumentendagen in Roden aan bij het Europese Jaar van het Cultureel Erfgoed. 
Keukenmeiden bestaan niet meer. De zingende keukenmeiden zijn vervangen door het sissen van de hogedrukpannen en de piepjes van de inductiekookplaaten. De vernuftige attributen in de huidige keuken kunnen alles wat de keukenmeid ook kon.

De aandacht van Landgoed Havezate Mensinge in Roden zal niet alleen gaan naar de mooie monumentale panden op Landgoed Mensinge. Maar wij schenken ook uiteraard veel aandacht aan het Immaterieel erfgoed van het landgoed. Eeuwenlang werkten de keukenmeiden en knechten, tuinmannen, landarbeiders, op het landgoed. De boeren en boerinnen van de pachtboerderijen uit de directe omgevingen zorgden ook voor verse aanvoer. De pacht werd vaak in natura betaald. Zo werden de toen onvergetelijke groenten als brave hendrik, daslook en eeuwige moes gebracht naar de keuken van het landgoed. Waar de keukenmeiden het verwerkte als voorraad in hun kelder voor tijden als er geen aanvoer was. Maar ook het wild zoals hazen en konijnen, toen nog overvloedig aanwezig in het Sterrebos, Eieren van ganzen-zangvogels en fazanten werden ingemaakt. Bij feesten zoals geboorten en bruiloften kwamen er immers altijd veel bezoekers van heinde en ver naar het landgoed bleven altijd overnachten. De reizen ernaartoe waren lang. De wegen vaak nog moeilijk begaanbaar.
Op zaterdag 8  september trekt een bonte stoet, maar met eerbied voor het onzichtbare vaak zware en intensieve vak van kamermeisjes- dienstmeisjes de stalmeesters, koetsiers en palfreniers van de koetshuizen van de tuinlieden -jachtopzieners- en valkeniers als een bonte stoet, naar hun werkterrein van Landgoed Havezate Mensinge.
Kastelen en landhuizen dienen ordentelijk en goed in stand gehouden te worden en dat hebben we alleen maar al deze trouwe dienende mensen te danken.
Op 8 september zal de kelder van het Landgoed Mensinge weer gevuld zijn als voorheen. Eieren ingelegd in azijn en rivierklei. Groenten in het zout en weck en prachtige pasteien zullen de tafels sieren. De recepten van uit de keukens van Blauw Bloed worden herlezen en u bent in de gelegenheid te proeven van het heerlijke confituur. Bedrijven zoals het Groene land in Zevenhuizen- de toneel vereniging en vele andere bedrijven in Roden lopen mee in deze unieke parade.
Wij zoeken naar recepten en herinneringen van particulieren die nog ergens in een keukenla of zolderkast liggen. Wij zoeken naar verhalen en anekdoten en herinneringen die van historisch belang zijn om te worden opgetekend in het nieuwe Historisch kookboek van Landgoed Havezate Mensinge. En nodigen u uit deel te nemen in deze bonte optocht in de keukenmeiden parade september 2018.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Wie kan ons helpen aan scherven van oud servies

2. Als het mogelijk is met foto.

3. Bron waar het vandaag komt.

Voor meer informatie kunt een bericht sturen naar e-mail  culinairerfgoedcentrum@gmail.com

0683272405

Carolina Verhoeven

 

Agenda 8 september 2018

In voorbereiding: Keukenmeiden parade, Havezate Mensinge in Roden tijdens de openmonumentendagen.

 

Hoorcollege 

Wat aten we door de eeuwen heen?

Jeugd universiteit NOORDELIJK SCHEEPVAARTMUSEUM  Groningen

Wij eten wel drie keer per dag. Maar hoe ging dat vroeger eigenlijk? Wat stond er bij een familie in de Middeleeuwen allemaal op tafel aan eten en eetgerei? En wat aten de zeelui aan boord van hun schip op weg naar verre landen? Hoe werd dat dan aan boord klaargemaakt?en waarom voer het mee?

Vele vragen waarop Carolina Verhoeven van het

 

Culinair Erfgoed Centrum, een antwoord kan geven. Zij neemt u mee naar de oorsprong en wat was de rol van een kind op een VOC schip .

  • Expert: Carolina Verhoeven,

 

Over de MuseumJeugdUniversiteit

 

Stichting MuseumJeugdUniversiteit
Postbus 733
1000 AS Amsterdam

U bent van harte welkom

      


           

 

Gevraagd voor een nieuwe expositie : Scherven brengen geluk 2018  :  

Scherven van serviesgoed, uit eigen keukenkast of gevonden in uw tuin-bouwplaats .

Voor meer informatie: Carolina Verhoeven belt u naar  0683272405 

 

11 november jeugd Universiteit Amsterdam 

 

 

Een lezing of expositie op uw eigen locatie:

Naar keuze:

Culinaire levensloop van wieg tot graf

Van voorjaar tot winter

Van zaaien naar oogsten

Conserveren door de eeuwen heen

Rouwen doe je niet alleen, wat eet je op een begrafenis.

Fermenteren, zo oud als de weg naar Rome

Spreekwoorden en gezegden-gevelstenen

Wat at men op een VOC schip

Tijdsduur-hapjes in overleg

Hebt u vragen ? 

 

Carolina Verhoeven

 

culinairerfgoedcentrum@gmail.com

academieculinairehistorie@kpnmail.nl

+31 0683272405

 

 

 

 

 

Inhoud

Landen bezocht om het conserveren in beeld te brengen:

Myanmar 2018

 

Indonesia 2018

Benin 2018

Peru 2018 

Benin Afrika 2017

Ghana  2017

Suriname 2017

Vietnam 2017

Senegal 2017 Noord

Senegal 2017 Zuid

Miramar 2017

Haïti 2017

Thailand , Tea Blend  2016

Niger 2016

Senegal, peppers/ fruit/ canning december 2016

Senegal,fruit conservereing November 2016

Mongolie: Conserveren Uliastaii 2016

Nicaragua: conserveren 2016

Zimbabwe: Eco toerisme 2016

Zuid Afrika : Thee Kaapstad 2016

Mali : Zenuge 2015

Bulgarije: Golden tracé 2015

Zuid Afrika : Aids Hospital  2014

Zui Afrika. Xhosa indianen project levende geschiedenis  2014

Palestina: Olijf olie fabriek  2013

Palestina :Halal vleesfabriek 2013

Marokko : cactus verwerken  2013

India : wijn museum en wijnfabriek 2012

Mongolie : Kuuroord sanatorium .   Tsetserleg, 2012

India :  Tea blend 2012

Uganda : Koffie café   2011

Nepal : tea blend   2011

Zuid Afrika: Xhosa indianen, Levende geschiedenis  2010

Guatemala Death Valley Guatemala levende geschiedenis 2010

Guatemala : Maya indianen 2010

India/ Nepal conservering tea blend  2009

Ukraine, Conserven 2009

Mongolie : Restaurant en keuken, kuuroord  Arkhangai 2008

Rusland : zuurkool  2008

Rusland : conserveren  2008

Siberië: Literaire café Poesjkin 2008